Auteur: Marjolein Broekhuisen

Ben jij actief bezig met doelen opstellen voor jezelf? Misschien heb jij al helemaal voor ogen wat je dit jaar in je werk wilt bereiken. Of je bent misschien wel bezig met het voorbereiden van je droombruiloft aan het einde van het jaar. En wie weet heb je dit jaar wel als doel om vaker op bezoek te gaan bij je ouders.

Doelen zijn belangrijk in iedere context, ook in loopbaan begeleiding. In een 15 minuten consult stel ik potentiële klanten ook altijd de vraag wat ze willen bereiken en hoe onze dienstverlening hen kan helpen deze doelen te bereiken. Pas dan kunnen we ergens naartoe werken en iemand écht goed helpen om hun doel te bereiken.  

Ga eens voor jezelf na of er bepaalde doelen zijn die je graag zou willen bereiken. Zowel op persoonlijk als werkvlak. Waarom is dat specifieke doel belangrijk voor je? Wat heeft je tot dusver in de weg gestaan om je doel te bereiken? En wat is er van jouw kant nodig om je doel te kunnen bereiken? Dit vergt wat inspanning en vooral ook eerlijkheid van jouw kant.

Waarom zijn doelen opstellen zo belangrijk?

Volgens Psychologen Edwin Locke en Gary Latham zijn doelen belangrijk om gemotiveerd te zijn. Als je niet gemotiveerd bent om iets te bereiken, zul je over het algemeen ook moeilijker overgaan tot actie.

Edwin en Gary noemen een viertal manieren waarop doelen mensen in beweging brengt.

1. Doelen zorgen ervoor dat we niet afgeleid zijn – We worden constant afgeleid door mensen, dingen, activiteiten die allemaal onze aandacht vragen. Als je doelgericht bent zul je beter in staat zijn al deze afleidingen te negeren.
2. Doelen geven ons energie –  Als je geen concreet doel voor jezelf stelt dan werkt dat demotiverend. We weten namelijk niet waarvoor we het doen. Als je juist wel een helder doel hebt, dan zul je veel gedrevener zijn om dat doel te bereiken en daar ook meer energie in stoppen.
3. Met doelen overwinnen we obstakels/uitdagingen – er zullen altijd uitdagingen op je pad komen die je misschien vantevoren niet had voorzien. Als je een duidelijk doel hebt dan zul je beter in staat zijn die uitdaging aan te gaan. Je wordt er volhardend van.
4. Doelen zorgen ervoor dat je manieren gaat vinden om ze te bereiken – We zijn als mensen een stuk creatiever dan we vantevoren vaak denken. Als je een duidelijk doel voor ogen hebt, dan zul je eerder geneigd zijn creatief na te denken over manieren om jouw doel te bereiken.

Doelen zetten ontevredenheid over een situatie om in een intentie om deze te verbeteren.

Psychologen Locke en Latham halen in hun artikel ook aan hoe belangrijk doelen opstellen zijn voor het behalen van succes. In hun model leggen ze uit dat goed geformuleerde doelen zorgen voor ‘excitement’ en ‘self-efficacy’ – dat wil zeggen het besef dat ik deze doelen ook echt kan bereiken.  Dit vertrouwen zorgt er vervolgens weer voor dat we beter gaan presteren en trotser zijn op wat we bereiken. Hierdoor worden we zelfverzekerder en zijn we bereid nieuwe uitdagingen aan te gaan. Dit zorgt er vervolgens weer voor dat we succes bereiken– ‘succes breeds success’. Over tijd wordt dit een terugkerend proces, waarbij je telkens vaker je doelen behaalt en daarmee succes krijgt.  

Hoe stel je goede doelen op?

Doelen zijn het meest effectief als ze:

1. Specifiek zijn; je doel moet zo concreet mogelijk zijn anders heb je niet het gevoel dat je het doel daadwerkelijk bereikt hebt. Hierdoor mis je de motivatie en het euforie gevoel.  Stel je hebt je eigenlijk online webshop. Dan is het doel ‘meer verkopen’ te vaag en onbereikbaar. Terwijl het doel ’30 klanten per maand’ heel concreet en meetbaar is.  Je weet waar je naartoe werkt en wat succes is voor jou.
2. Niet te moeilijk/ niet te makkelijk; er is een sweetspot in hoe lastig je jouw doel moet maken. Een te moeilijk doel zorgt ervoor dat je gedemotiveerd raakt en onzeker wordt.  Een te makkelijk doel is ook niet goed. Dit geeft geen kick en is weinig inspirerend. Kortom, zorg dat je doelen opstelt die gematigd ingewikkeld zijn om te bereiken.
3. Belangrijk; Als we doelen opstellen die voor onszelf niet belangrijk zijn dan is er een kleine kans dat we de doelen gaan halen. Kortom, het is des te belangrijker dat je doelen opstelt die voor jou belangrijk zijn en niet voor iemand anders. Hoe zorgen jouw doelen ervoor dat je leven er uiteindelijk beter uitziet?

Heb jij jezelf als doel gesteld om een nieuwe baan te vinden waar je voldoening en energie uithaalt? Kijk dan eens naar de Online cursus Jouw Carrière Kompas – in een paar dagen kan jij actiegericht aan je carrière doel werken zodat je in de nabije toekomst weer met plezier naar je werk gaat.

Vaak nemen we het onszelf kwalijk dat we bepaalde carrière keuzes nooit serieus overwogen hebben.

Zo weet ik nog goed dat m’n moeder tegen mij zei: ik vind jou echt een type voor de Politie Academie. Je zou een goede politie rechercheur kunnen zijn. Ik was toen 18 en had maar een doel en dat was het studentenleven gaan ervaren. Als ik naar de Politie Academie zou gaan dan zou ik dat niet hebben. M’n zus was al aan het studeren in Rotterdam en ik zag een leventje zoals zij dat had wel voor me. Bovendien kende ik ook niemand die naar de Politie Academie ging. Iedereen ging studeren…

Op dat moment besloot ik het niet eens te overwegen en lachte ik het idee weg. Nu heb ik weleens spijt. Waarom heb ik het toen nooit overwogen? Misschien had m’n moeder wel gelijk! Opzich snap ik wel waarom ze het voor mij bedacht had. Ik ben actief, ik hou van variatie in m’n werk en zoek altijd de adrenaline op. Zucht…Had ik maar?!

Is dit herkenbaar voor jou? Heb jij terugkijkend je ook teveel blind gestaard op 1 type carrièrepad en nooit écht goed om je heen gekeken wat er nog meer was?

Volgens Psycholoog en schrijver Linda Gottfredson kunnen we dat onszelf niet kwalijk nemen.  Zij heeft een theorie ontwikkeld dat uitleg geeft hoe wij onze carrière keuzes maken.  De theorie bestaat uit twee processen: Circumscription en Compromise.

Als je haar theorie begrijpt dan zul je ook beter begrijpen waarom je bepaalde keuzes in je carrière hebt gemaakt. Dan zul je ook niet meer zo streng voor jezelf zijn? Na de uitleg over haar theorie geef ik je vragen die jij kunt beantwoorden om al jouw baan opties weer eens serieus te heroverwegen.

Circumscription – bepaalde opties sluit je uit op basis van jouw perceptie over wie jij bent

Onze DNA, omgeving en ervaringen vormen een circumscription (beperking) waarbij we beroepsalternatieven elimineren die in strijd zijn met ons zelfconcept.[1] Ok dit klinkt ingewikkeld dus ik probeer het wat eenvoudiger uit te leggen.

Als persoon word je gevormd door je omgeving en de ervaringen die je opdoet. Je groeit op in een bepaald milieu en bevind je in een sociale omgeving. Je ouders geven jou hun normen en waarden mee. Samen met je vrienden en familie creëer je levens ervaringen. Dit alles vormt jouw perceptie over wie je bent: jouw zelfbeeld.

Ik ben bijvoorbeeld opgegroeid in het buitenland en zat dus op een internationale school. Alle kinderen bij mij op school hadden ouders die in het bedrijfsleven werkzaam waren. Mijn eigen vader werkte bij een bank.  Dit heeft mijn beeld over mijn toekomst ook behoorlijk gevormd. Uiteindelijk ben ik marketing en bedrijfskunde gaan studeren omdat ik dat kende vanuit het wereldje waarin ik was opgegroeid. Als ik op Nederlandse vrije school had gezeten dan was mijn perceptie over de mogelijkheden die ik had misschien wel heel anders geweest.

Is dit herkenbaar voor jou? Herken jij ook dat je in een bepaalde omgeving bent opgegroeid met bepaalde normen en waarden die stiekem best wel veel invloed hebben gehad op de studie en carrière keuzes die jij hebt gemaakt?

Nadat Circumscription bepaalde opties voor ons heeft uitgesloten op basis van onze eigen perceptie over onszelf en onze omgeving, is de volgende stap Compromise.

Compromise – mensen zijn geneigd de voorkeur te geven aan makkelijke en toegankelijke opties in plaats van opties die beter bij hun eigen zelfbeeld passen.

Circumscription zorgt er dus voor dat mensen zich beperken tot carrière opties waarvan zij denken dat het beter bij hun zelfbeeld past. Vervolgens gaan ze de opties die ze hebben kiezen op basis van gemak. Door een gebrek aan kennis en informatie over de rollen en een gebrek aan sociale connecties, zijn mensen geneigd om een compromis te sluiten.

Uit onderzoek is gebleken dat dit je niet gelukkiger maakt.  Mensen die ervaren dat ze een compromis hebben gesloten hebben vaak negatieve gevoelens, ervaren meer stress en minder plezier in hun werk.  

Ontdek waarom jij bepaalde carrière keuzes hebt gemaakt

Je kunt jezelf een aantal vragen stellen om erachter te komen hoe jij tot jouw carrière keuzes bent gekomen. Als je de volgende vragen voor jezelf beantwoord ontdek je hoe je geprogrammeerd bent. Oftewel, welke factoren hebben invloed gehad op jouw beweegredenen in je carrière. Als je hier bewust van bent kan je vanaf nu ook beter richting geven aan je toekomstige carrière. Je bent je namelijk bewust van je eigen denkpatronen en kan deze daardoor makkelijker bijsturen of uitschakelen.

Stel jezelf de volgende vragen over hoe jij tot jouw carrière keuzes bent gekomen en wat je zou kunnen doen om in het vervolg meer vanuit je hart keuzes te maken:

• Beschrijf in een aantal zinnen hoe je tot op heden jouw carrière opties hebt gemaakt.
• Welke opties heb je uitgesloten en waarom?
• Hoe heb je besloten dat deze opties niet geschikt waren voor jou?
• Wat zou een baan voor jou onaanvaardbaar maken?
• Welke invloed denk jij dat jouw familieachtergrond heeft gehad op het scala aan opties die jij overwogen hebt?
• Welke opties heb jij bestempeld als ‘buiten jouw bereik’ en waarom?
• Wat heb je gedaan om het aantal opties dat je overweegt uit te breiden?
• Wat zou je kunnen doen om jouw kansen op een meer bevredigende rol te vergroten?
• Wat heb je gedaan om te onderzoeken hoe realistisch deze optie voor jou zou zijn?

Wil je meteen aan de slag om jouw carrière keuzes zelf richting te geven en niet te laten bepalen door allerlei andere factoren? Kijk dan eens naar onze online cursus Jouw Carrière Kompas. In 5 dagen krijg jij helderheid over wie je bent en wat je wil in je carrière.

P.S. Wil jij jouw carrière een nieuwe richting geven? En zelf de touwtjes in handen nemen zodat je jouw carrière niet overlaat aan toeval? Bestel dan de ? Jouw Carriere Kompas? Met deze Kit doe jij alle inzichten op die je nodig hebt om weer voldoening uit je werk te halen.

P.P.S. Welke carrière opties ga jij vanaf nu wél overwegen? Laat je reactie achter onder het artikel! Ik ben heel nieuwsgierig!